Elliden az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde iş güvenliği uzmanı ile işyeri hekimi görevlendirme konusu, yıllardır en çok karıştırılan başlıklardan biridir. 5 Mart 2025 tarihli ve 32832 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle tablo netleşti: eğitimi tamamlayan işveren veya işveren vekili, uzman ve hekim görevlendirme şartı olmaksızın iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini kendisi yürütebiliyor. İşe giriş ve periyodik muayeneler ile tetkikler bu kapsamın dışında kalıyor.
Bu düzenleme hangi işyerlerini kapsıyor?
Kapsam iki şartın birlikte sağlanmasına bağlıdır. İşyerinin elliden az çalışanı olması ve az tehlikeli sınıfta yer alması gerekir. İki şarttan biri sağlanmıyorsa düzenleme uygulanmaz.
| Durum | Kapsamda mı? | Sonuç |
|---|---|---|
| 30 çalışan, az tehlikeli | Evet | Eğitimi tamamlayan işveren hizmetleri kendisi yürütebilir |
| 30 çalışan, tehlikeli | Hayır | İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmesi gerekir |
| 70 çalışan, az tehlikeli | Hayır | Çalışan sayısı eşiği aştığı için görevlendirme gerekir |
| 15 çalışan, çok tehlikeli | Hayır | Tehlike sınıfı nedeniyle kapsam dışı |
Tehlike sınıfınızı bilmiyorsanız tehlike sınıfı hesaplama aracını kullanabilir, NACE koduna göre tam listeyi tehlike sınıfları listesinden görebilirsiniz. Çalışan sayısı hesabında geçici ve alt işveren çalışanlarının nasıl sayılacağı ayrı bir konudur, tereddüt hâlinde uzman görüşü alınmalıdır.
İşveren eğitimi nedir?
Eğitimi tamamlayan kişiye "İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinin Yürütümüne İlişkin İşveren veya İşveren Vekili Eğitimi Tamamlama Belgesi" düzenlenir. Belge, işverenin ya da işveren vekilinin bu hizmetleri kendi işyerinde yürütebilmesinin dayanağıdır.
Eğitimi alan kişinin işveren ya da işveren vekili sıfatını taşıması gerekir. Herhangi bir çalışanın eğitim alıp bu görevi üstlenmesi mümkün değildir. İşveren vekili, işveren adına hareket eden ve işletmenin bütününü sevk ve idare eden kişidir.
İşveren hangi hizmetleri kendisi yürütebilir?
Eğitimi tamamlayan işveren, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini uzman ve hekim görevlendirme şartı olmaksızın yürütebilir. Uygulamada bu, işverenin şu işleri kendi üstlenmesi anlamına gelir:
- Risk değerlendirmesi çalışmasının yürütülmesi ve güncellenmesi
- Acil durum planının hazırlanması ve tatbikatların yapılması
- Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin planlanması
- İşyerindeki tehlikelerin izlenmesi ve kontrol tedbirlerinin takibi
- Kayıt ve bildirim yükümlülüklerinin yerine getirilmesi
Hangi hizmetler bu kapsamın dışında?
Düzenleme, sağlık gözetiminin belirli bölümünü açıkça dışarıda bırakır. İşe giriş muayenesi, periyodik muayeneler ve bunlara bağlı tetkikler işverenin kendisi tarafından yürütülemez. Bu işlemler hekim tarafından yapılmak zorundadır.
Çalışan başına ne kadar süre ayrılır?
Hizmetleri kendisi yürüten işveren, çalışan başına ayda en az 10 dakika ayırmakla yükümlüdür. Bu süre asgari süredir, işyerinin gerçek ihtiyacına göre artabilir.
Örnek: 30 çalışanı olan az tehlikeli bir işyerinde işverenin ayda en az 300 dakika, yani beş saat ayırması gerekir. Bu süre kâğıt üzerinde değil, fiilen İSG faaliyetlerine harcanmalıdır.
Görevlendirme yapılan işyerlerindeki süreleri karşılaştırmak isterseniz iş güvenliği uzmanı çalışma süresi ve işyeri hekimi çalışma süresi hesaplama araçlarımızı kullanabilirsiniz.
Onaylı defter tutmak zorunlu mu?
Bu kapsamdaki işyerleri için onaylı defter tutulması zorunlu değildir. Ancak yapılan çalışmaların kayıt altına alınması gerekliliği ortadan kalkmaz. Risk değerlendirmesi dokümanı, eğitim katılım kayıtları, tatbikat tutanakları ve kişisel koruyucu donanım teslim belgeleri saklanmalıdır.
Denetimde bakılan şey defterin kendisi değil, yükümlülüğün yerine getirildiğini gösteren kayıtlardır.
Hangi yükümlülükler aynen devam ediyor?
Bu düzenleme yalnızca hizmeti kimin yürüteceğini değiştirir. 6331 sayılı Kanun'dan doğan yükümlülükler yerinde durur.
Risk değerlendirmesi
Çalışan sayısına ve tehlike sınıfına bakılmaksızın bütün işyerleri için zorunludur. Az tehlikeli işyerlerinde en geç 6 yılda bir yenilenir.
Acil durum planı
Hazırlanması, tatbikat yapılması ve acil durum ekiplerinin görevlendirilmesi zorunludur.
Çalışan eğitimleri
İşe başlamadan önce temel İSG eğitimi verilir, süresi dolduğunda tekrarlanır.
İlkyardımcı bulundurma
Az tehlikeli işyerlerinde her 20 çalışan için 1 ilkyardımcı bulundurulur.
Sağlık gözetimi
İşe giriş ve periyodik muayeneler hekim tarafından yapılır, bu kapsam dışıdır.
Kayıt ve bildirim
İş kazaları 3 iş günü içinde SGK'ya bildirilir, ramak kala olaylar kayda alınır.
Ayrıntılar için risk değerlendirmesi rehberimize ve iş kazası bildirim rehberimize bakabilirsiniz.
İşveren kendisi mi yürütsün, OSGB'den mi hizmet alsın?
Mevzuat bir seçenek sunuyor, zorunluluk getirmiyor. Karar verirken üç soruyu cevaplamak yeterlidir.
- Zaman var mı? Çalışan başına ayda 10 dakika, 40 kişilik bir işyerinde ayda yaklaşık yedi saat demektir. Bu süre işletme sahibinin gündeminden çıkacak mı?
- Kaza sonrası sorumluluk nasıl karşılanacak? İş kazası sonrası incelemede risk değerlendirmesinin niteliği ve kontrol tedbirlerinin uygulanıp uygulanmadığı değerlendirilir. Bu belgeleri kimin hazırladığı değil, ne kadar doğru hazırlandığı bakılır.
- İşyeri büyüyecek mi? Çalışan sayısı elliyi aştığında ya da faaliyet değişikliğiyle tehlike sınıfı yükseldiğinde kapsam otomatik olarak sona erer. Büyüme planı olan bir işletme için geçiş maliyeti düşünülmelidir.
Kendi işyeriniz için doğru kurgunun ne olduğunu değerlendirmek isterseniz OSGB hizmetlerimiz ve İSG danışmanlığı sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Profesyonel Destek Alın
İş güvenliği ve sağlığı konusunda uzman desteğine mi ihtiyacınız var? Artı Danışmanlık olarak yanınızdayız.
Bize Ulaşın →
