İş Kazası Nedir? Yasal Tanımı, Örnekleri ve Sorumluluklar [2026]

İş kazası, işyerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebebiyet veren ya da vücut bütünlüğünü ruhen veya bedenen özre uğratan olaydır. Bu tanım 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 3. maddesinde yer alır. Sosyal güvenlik tarafında ise 5510 sayılı Kanun'un 13. maddesi, hangi hâllerin iş kazası sayılacağını beş bent hâlinde ayrıca sayar. Bu rehberde iki tanımın farkını, iş kazası sayılan hâlleri, bildirim sürelerini, işverenin yükümlülüklerini ve bildirim yapılmadığında karşılaşılan sonuçları bulacaksınız.

İş kazası nedir? Yasal tanımı

Türk mevzuatında iş kazasının iki ayrı tanımı bulunur. İkisi de geçerlidir, ancak farklı amaçlara hizmet eder.

6331 sayılı Kanun, Madde 3

İş kazası; işyerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebebiyet veren veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen özre uğratan olaydır. Bu tanım işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini belirler.

5510 sayılı Kanun, Madde 13

Sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen özre uğratan olaydır. Bu tanım hangi olayın Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından iş kazası sayılacağını ve sigortalının hangi haklardan yararlanacağını belirler.

Aradaki fark uygulamada önemlidir. Bir olay 6331 kapsamında iş kazası sayılıp işverene önleyici yükümlülük doğururken, sosyal güvenlik tarafında sigortalılık durumuna göre ayrıca değerlendirilir. Kuruma bildirilen olayın iş kazası sayılıp sayılmayacağına karar verilebilmesi için gerektiğinde Kurumun denetim ve kontrolle yetkilendirilen memurları ya da Bakanlık iş müfettişleri tarafından soruşturma yapılabilir.

Ramak kala olay ile karıştırmayın: Çalışanı, işyerini ya da iş ekipmanını zarara uğratma potansiyeli taşıdığı hâlde zarara uğratmayan olaya ramak kala olay denir. İş kazası sayılmaz ancak 6331 sayılı Kanun'un 14. maddesi gereğince işveren bu olayları da inceler ve raporlarını düzenler.

İş kazası sayılan hâller nelerdir?

5510 sayılı Kanun'un 13. maddesi, iş kazası sayılan durumları tek tek sayar. Listedeki her bent, işyerinin fiziki sınırlarının dışına taşan hâlleri de kapsar.

Hâl	Ne anlama geliyor
Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada	Çalışma saatinde olup olmaması fark etmez, işyerinde bulunmak yeterlidir.
Yürütülmekte olan iş nedeniyle veya görev nedeniyle	Olay işyeri dışında gerçekleşse bile, iş nedeniyle olduğu sürece kapsamdadır.
Görevli olarak başka bir yere gönderilme	Asıl işini yapmaksızın geçen zamanlar da kapsama girer. Görev seyahatleri buradadır.
Emziren kadın sigortalının süt izni süresi	Çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda meydana gelen olay iş kazasıdır.
İşverence sağlanan taşıtla gidiş geliş	Servis aracıyla işe gidiş ve dönüş sırasındaki olaylar kapsamdadır. Çalışanın kendi aracı bu bende girmez.

Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışan sigortalılar için ölçüt, yürütmekte olduğu iş veya çalışma konusudur. Olay işyeri dışında gerçekleşse de iş nedeniyle meydana geldiği sürece iş kazası sayılır.

İş kazası örnekleri nelerdir?

Aşağıdaki örnekler, yukarıdaki bentlerin sahadaki karşılıklarını gösterir.

Üretim hattında makine koruyucusu bulunmayan bir ekipmanda çalışanın elinin sıkışması
İnşaat sahasında iskeleden düşme, korkuluk eksikliği ya da emniyet kemerinin bağlanmaması
Depoda forklift ile yaya arasında çarpışma
Elektrik panosunda enerji kesilmeden yapılan müdahale sonucu çarpılma
Servis aracının işe gidiş sırasında kaza yapması
Kapalı alanda oksijen yetersizliği ya da zehirli gaz nedeniyle bilinç kaybı
Ofiste ıslak zeminde kayarak düşme ve kırık oluşması
Görev seyahatinde bulunan çalışanın konaklama ya da ulaşım sırasında yaralanması

Kapalı alan ve elektrik tarafındaki tehlikeleri ayrıntılı incelemek isterseniz kapalı alan giriş prosedürü ve en sık karşılaşılan elektrik riskleri yazılarımıza bakabilirsiniz.

İş kazası olduğunda ilk ne yapılır?

Müdahale ve tahliye. Yaralıya ilk yardım uygulanır, gerekiyorsa 112 aranır. Kazaya uğrayanı ancak eğitimli kişi hareket ettirir.
Bölgeyi güvene alma. Aynı tehlikenin başkalarını etkilememesi için alan boşaltılır, enerji kesilir, ekipman durdurulur.
Kolluk bildirimi. Ölüm veya ağır yaralanma bulunan olaylarda o yer yetkili kolluk kuvvetlerine derhal bildirim yapılır.
Olay yerinin korunması. Soruşturma yapılacaksa olay yeri, güvenlik gerekleri dışında değiştirilmeden korunur.
Kayıt ve inceleme. Kaza kaydı tutulur, tanık ifadeleri alınır, kök neden incelemesi başlatılır.
SGK bildirimi. İş kazası ve meslek hastalığı bildirgesi süresi içinde Kuruma iletilir.
Risk değerlendirmesinin yenilenmesi. İş kazası meydana geldiğinde risk değerlendirmesinin yenilenmesi zorunludur.

Kök neden incelemesinin nasıl yürütüldüğünü kaza kök neden analizi sayfamızda, ilk yardım ekibinin yükümlülüklerini ise ilk yardım eğitimi başlığı altında bulabilirsiniz.

İş kazası bildirimi kaç gün içinde yapılır?

Süreler bildirimi yapacak tarafa göre değişir. Aşağıdaki tablo 6331 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 13. maddesindeki süreleri bir arada gösterir.

Bildirimi yapan	Nereye	Süre
İşveren	Sosyal Güvenlik Kurumu	Kazadan sonraki 3 iş günü içinde
İşveren	O yer yetkili kolluk kuvvetleri	Derhal
İşveren	Sosyal Güvenlik Kurumu (meslek hastalığı)	Kendisine bildirilen tarihten itibaren 3 iş günü içinde
Kendi adına bağımsız çalışan sigortalı	Sosyal Güvenlik Kurumu	Rahatsızlığın bildirime engel olmadığı günden sonra 3 iş günü, bir ayı geçmemek üzere
Sağlık hizmeti sunucuları	Sosyal Güvenlik Kurumu	Kendilerine intikal eden iş kazalarını en geç 10 gün içinde

Kritik ayrıntı: İş kazası işverenin kontrolü dışındaki bir yerde meydana gelmişse üç iş günlük süre kaza tarihinden değil, kazanın öğrenildiği tarihten itibaren başlar. Servis kazası ve görev seyahati olaylarında bu hüküm belirleyicidir.

İşverenin iş kazası sonrası yükümlülükleri nelerdir?

6331 sayılı Kanun'un 14. maddesi işverene üç ayrı yükümlülük yükler.

Bütün iş kazalarının ve meslek hastalıklarının kaydını tutmak, gerekli incelemeleri yaparak bunlarla ilgili raporları düzenlemek
Yaralanma veya ölüme neden olmadığı hâlde işyeri ya da iş ekipmanının zarara uğramasına yol açan, veya bu potansiyeli taşıyan olayları inceleyerek raporlarını düzenlemek
Belirtilen süreler içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirimde bulunmak

Kayıt tutma yükümlülüğü yalnızca ölümlü ve yaralanmalı kazaları değil, ramak kala olayları da kapsar. Denetimlerde ramak kala kayıtlarının hiç tutulmamış olması sık karşılaşılan bir uygunsuzluktur. Bu kayıtlar aynı zamanda risk değerlendirmesinin en değerli veri kaynağıdır.

İş kazası geçiren çalışanın hakları nelerdir?

İş kazası Kuruma bildirildikten ve kaza olarak kabul edildikten sonra sigortalı, sosyal güvenlik mevzuatındaki iş kazası ve meslek hastalığı sigortası kollarından yararlanır. Bu kapsamda geçici iş göremezlik ödeneği, kalıcı kayıp bulunması hâlinde sürekli iş göremezlik geliri ve ölüm hâlinde hak sahiplerine bağlanan gelir başlıkları yer alır.

Sosyal güvenlik hakları, işverene karşı açılabilecek maddi ve manevi tazminat taleplerinden ayrıdır. Tazminat tarafında belirleyici olan unsur, işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğidir. Somut olaydaki hak ve süreler için Sosyal Güvenlik Kurumu ile hukuki danışmanlık alınması gerekir.

İş kazası bildirimi yapılmazsa ne olur?

Bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi 6331 sayılı Kanun'un 26. maddesi kapsamında idari para cezası doğurur. Güncel tutarları 2026 İSG cezaları yazımızdaki tablodan görebilirsiniz.

İdari para cezasının yanında ikinci bir sonuç daha vardır. Kuruma yapılan bildirimdeki hususların gerçeğe uymadığı ve olayın iş kazası olmadığı soruşturma sonunda anlaşılırsa, Kurumca bu olay için yersiz olarak yapılmış ödemeler, ödemenin yapıldığı tarihten itibaren gerçeğe aykırı bildirimde bulunanlardan tahsil edilir. Yani hatalı ya da eksik bildirim, geri ödeme yükümlülüğü doğurabilir.

İş kazasında işveren kusuru nasıl belirlenir?

Kaza sonrası incelemede bakılan ilk belgeler risk değerlendirmesi, İSG eğitim kayıtları, kişisel koruyucu donanım teslim tutanakları, periyodik kontrol raporları ve sağlık gözetimi kayıtlarıdır. Bu belgeler işverenin yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğini gösterir.

Belirleyici soru şudur: kazaya yol açan tehlike risk değerlendirmesinde tanımlanmış mı, tanımlanmışsa öngörülen kontrol tedbiri uygulanmış mı. Tehlike dokümanda hiç yer almıyorsa ya da tedbir kâğıt üzerinde kalmışsa, kusur değerlendirmesi bu tespit üzerinden yürür. Bu nedenle risk değerlendirmesinin güncel ve sahaya inmiş olması, kaza sonrasında da belirleyicidir.

Sürecin tamamı için risk değerlendirmesi rehberimizi inceleyebilirsiniz.

İş kazaları nasıl önlenir?

Önleme sıralaması mevzuatta bellidir ve tersten uygulanması en sık yapılan hatadır. Kişisel koruyucu donanım son adımdır, ilk adım değildir.

Tehlikeyi ortadan kaldırma. Tehlikeli süreç, madde ya da ekipman tamamen çıkarılır.
Daha az tehlikeliyle değiştirme. Kullanılan madde ya da yöntem, daha az tehlikeli olanıyla değiştirilir.
Kaynağında mücadele. Makine koruyucusu, havalandırma, otomasyon gibi teknik tedbirler devreye alınır.
Toplu korunma önlemleri. Bariyer, uyarı sistemi, çalışma izni prosedürü gibi düzenlemeler kurulur.
Kişisel koruyucu donanım. Önceki adımlarla giderilemeyen artık risk için verilir.

Teknik tedbirlerin yanında davranış tarafı da belirleyicidir. Çalışanların tehlikeyi fark etme ve bildirme alışkanlığı kazanması, ramak kala olayların kaza hâline gelmeden önlenmesini sağlar. Bu alandaki yaklaşımımızı Davranış Odaklı Güvenlik Yönetimi sayfamızda anlatıyoruz. Kurumsal yapınıza uygun kurgu için OSGB hizmetlerimize göz atabilirsiniz.