Maden İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği, 21 Temmuz 2026 tarihli ve 33316 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklik yönetmeliği ile güncellendi. Düzenleme, özellikle yeraltı maden işyerleri ve grizulu ocaklardaki havalandırma sistemlerine yeni yükümlülükler getirmektedir.
Değişiklik dört maddeden oluşmaktadır. Yönetmeliğin tanımlar maddesine dört yeni kavram eklenmiş, Ek-3’te yer alan havalandırma hükümleri ise yedek güç, yedek fan, tahliye ve periyodik test başlıkları altında yeniden düzenlenmiştir. Düzenleme yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir ve işletmelere ayrı bir geçiş süresi tanınmamıştır.
İçindekiler
- Değişiklik Kimleri İlgilendiriyor?
- 1. Yönetmeliğe Dört Yeni Tanım Eklendi
- 2. Ana Havalandırma Fanı Yedek Güç Sistemine Bağlanacak
- 3. Grizulu Ocaklarda Eşdeğer Yedek Fan ve Aylık Test Zorunlu Oldu
- 4. Tali Havalandırma Fanı Dururken Bölge Derhal Tahliye Edilecek
- 5. Yedek Tali Fan ve Kurulum Ekipmanı Sahada Hazır Bulundurulacak
- 6. Havalandırma Yönergesine Yeni Bir Bent Eklendi
- İşletmelerin Kısa Vadede Atması Gereken Adımlar
- Yönetmelik Karşılaştırma Tablosu (Flipbook)
Değişiklik Kimleri İlgilendiriyor?
Yönetmelik, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamına giren maden işyerlerini kapsamaktadır. Bu değişiklikle getirilen yükümlülükler ise ağırlıklı olarak yeraltı maden işlerinin yapıldığı işyerlerine ve grizulu ocaklara yöneliktir. Değiştirilen hükümlerin tamamı, yönetmeliğin Ek-3 bölümünde yer almaktadır.
1. Yönetmeliğe Dört Yeni Tanım Eklendi
Değişikliğin ilk maddesi, yönetmeliğin 4 üncü maddesindeki tanımlar listesini genişletmektedir. Havalandırma ekipmanları bugüne kadar “ventilatör” ve “aspiratör” gibi genel ifadelerle anılıyordu. Yeni tanımlarla birlikte ana fan, tali fan, yedek fan ve yedek güç sistemi kavramları birbirinden ayrılmıştır.
Ana Havalandırma Fanı
Yeraltı maden işyerlerinde havalandırmayı sağlamak amacıyla kullanılan ana vantilatör ya da ana aspiratör.
Tali Havalandırma Fanı
Ana havalandırma akışı ile bağlantısı bulunan, hazırlık ve kurtarma çalışmalarının yapıldığı yerlerde kullanılan fan.
Yedek Güç Sistemi
Ana elektrik şebekesinden ve diğer dış besleme hatlarından bağımsız çalışan, enerji kesildiğinde bağlı sistemleri besleyebilecek kapasitede jeneratör veya benzeri güç sistemi.
Yedek Havalandırma Fanı
Ana havalandırma fanının devre dışı kalması durumunda kullanılan vantilatör ya da aspiratör.
2. Ana Havalandırma Fanı Yedek Güç Sistemine Bağlanacak
Ek-3’ün 8.8 numaralı bendi tamamen değiştirilmiştir. Önceki düzenleme, ana ventilatör ve aspiratörlerin birbirinden bağımsız iki ayrı enerji kaynağına bağlanmasını istiyordu. Yeni düzenleme ise doğrudan yedek güç sistemi şartı getirmektedir.
Önceki Düzenleme
Ana ventilatör ve aspiratörler birbirinden bağımsız iki ayrı enerji kaynağına bağlanır. Kaynaklardan biri durduğunda diğeri en kısa sürede devreye girer.
Yeni Düzenleme
Ana havalandırma fanı, ana enerji sistemi dışında ana yedek güç sistemine de bağlı durumda olur.
Aradaki fark, tanımlar maddesinde gizlidir. Yedek güç sistemi, yönetmelikte ana şebekeden ve diğer dış besleme hatlarından bağımsız bir kaynak olarak tanımlanmıştır. Dolayısıyla aynı şebekeden beslenen iki ayrı hat, tek başına bu şartı karşılamamaktadır.
3. Grizulu Ocaklarda Eşdeğer Yedek Fan ve Aylık Test Zorunlu Oldu
Ek-3’ün 10.13 numaralı bendi, grizulu ocaklardaki havalandırma yedekliliğini yeniden düzenlemektedir. Önceki metin, her biri tek başına ocağı havalandırabilecek güçte iki havalandırma grubu bulundurulmasını istiyordu. Yeni metin ise ana fan ile yedek fanı ayrı ayrı tanımlamakta ve bunlara periyodik test yükümlülüğü eklemektedir.
Bütün grizulu ocaklarda artık aşağıdaki şartlar aranmaktadır:
- Ocağın havalandırılmasını sağlayacak güçte ana havalandırma fanı veya fanları bulundurulur.
- Ana havalandırma fanı ile eşdeğer kapasitede yedek havalandırma fanı veya fanları bulundurulur.
- Ana fanın herhangi bir nedenle durması halinde, yedek fanın havalandırma sürekliliğini sağlayacak şekilde derhal devreye girmesi sağlanır.
- Yedek fanın derhal devreye girdiğine ilişkin testler en geç ayda bir yapılır ve kayıt altına alınır.
- Testler sırasında alınması gerekli tedbirler sağlık ve güvenlik dokümanında belirtilir.
4. Tali Havalandırma Fanı Dururken Bölge Derhal Tahliye Edilecek
Tali havalandırmayı düzenleyen 10.7 numaralı bent, “Tali havalandırma” başlığı altında üç alt bende ayrılmıştır. Mevcut kural 10.7.1 olarak korunmuştur. Buna göre tali havalandırma yalnızca ana havalandırma akışı ile bağlantısı bulunan hazırlık ve kurtarma çalışmalarının yapıldığı yerlerde uygulanır, kısa devreyi önleyecek tedbirler alınır ve kullanılan vantüpler antistatik ve alev yürütmez özellikte olur.
10.7.2 numaralı bent ise tamamen yenidir. Tali havalandırma yapılan bölgedeki fanın devre dışı kalması durumunda buradaki çalışanlar derhal tahliye edilir. Uygun hava özellikleri ve havalandırma yeniden sağlanmadıkça çalışanlar bu bölgeye ve bu durumdan etkilenebilecek diğer tehlikeli bölgeye sokulmaz.
5. Yedek Tali Fan ve Kurulum Ekipmanı Sahada Hazır Bulundurulacak
10.7.3 numaralı bent de yeni eklenmiştir ve yedekliliği depoya değil, doğrudan çalışma bölgesine taşımaktadır. Tali havalandırma yapılan bölgelerde aşağıdaki ekipmanın mevcut fanın yanında, kurulmaya hazır şekilde bulundurulması gerekmektedir:
- Tali havalandırma fanının yedeği
- Vantüp bağlantı elemanları (kelepçe, tel ve benzeri)
- Kurulum için gerekli diğer teçhizat
Ayrıca yedek tali fanın kurulumu sırasında alınması gerekli tedbirlerin sağlık ve güvenlik dokümanında belirtilmesi zorunlu hale getirilmiştir.
6. Havalandırma Yönergesine Yeni Bir Bent Eklendi
Ek-3’ün 8.11 numaralı bendi, işletmelerin hazırlayıp çalışanların görebileceği yerlere asması gereken havalandırma yönergesinin içeriğini belirlemektedir. Bu yönergeye (g) bendi eklenmiştir.
Yeni bent uyarınca yönergede, grizulu maden ocaklarında tali havalandırma fanının arızalanması durumunda yedeğinin kurulum talimatı ve bu işlemde görevlendirilen çalışanlar yer alacaktır.
İşletmelerin Kısa Vadede Atması Gereken Adımlar
Değişiklik yönetmeliği 21 Temmuz 2026 tarihinde yayımlanmış ve yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir. Metinde geçiş hükmü bulunmamaktadır, dolayısıyla yükümlülükler bu tarih itibarıyla geçerlidir.
Bu kapsamda maden işletmelerinin aşağıdaki adımları atması önem taşımaktadır:
- Mevcut ana ve tali havalandırma sistemlerinin teknik uygunluğunun kontrol edilmesi
- Ana havalandırma fanının bağlı olduğu yedek güç sisteminin ve yedek fan kapasitesinin değerlendirilmesi
- Tahliye ve yedek fan kurulum prosedürlerinin gözden geçirilmesi
- Sağlık ve güvenlik dokümanı ile havalandırma yönergesinin güncellenmesi
- Yedek fan testleri için aylık test, kontrol ve kayıt sisteminin kurulması veya mevcut sistemin yeni düzenlemeye göre revize edilmesi
- Vantüplerin antistatik ve alev yürütmez özellikte olduğunun belgeyle doğrulanması
Mevzuatı daha detaylı incelemek isterseniz aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz:
Yönetmelik Karşılaştırma Tablosu
Yönetmeliğin eski ve yeni metnini madde madde inceleyebileceğiniz karşılaştırma tablosunu aşağıdaki flipbook üzerinden görüntüleyebilirsiniz. Tabloda değişen, kaldırılan ve yeni eklenen metinler renklerle ayrılmıştır.
Artı Danışmanlık olarak, mevzuat değişikliğine uyum kapsamında mevcut durum analizi, doküman ve prosedürlerin güncellenmesi ile saha kontrollerine yönelik danışmanlık ihtiyaçlarınızda destek sunmaktayız. Konuyla ilgili değerlendirme talebiniz için bizimle iletişime geçebilirsiniz.