İşyeri hekimi, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında tüm işyerlerinde görevlendirilmesi zorunlu olan, çalışan sağlığını korumak ve meslek hastalıklarını önlemekle yükümlü sağlık profesyonelidir.
Bu kapsamlı rehberde işyeri hekiminin yasal dayanağını, görev ve sorumluluklarını, atanma koşullarını, çalışma sürelerini ve işletmenize sağladığı faydaları detaylı olarak inceleyeceğiz.
📋 İçindekiler
- • İşyeri Hekiminin Yasal Dayanağı
- • İşyeri Hekimi Kimdir?
- • Görev ve Sorumlulukları
- • Atanma Koşulları ve Sertifikasyon
- • Çalışma Süreleri ve Hesaplama
- • Sağlık Gözetimi ve Periyodik Muayeneler
- • İşletmeye Katkıları
- • OSGB ile İşyeri Hekimi Hizmeti
- • Yaptırımlar ve İdari Cezalar
- • Sık Sorulan Sorular
İşyeri Hekiminin Yasal Dayanağı
İşyeri hekimliği, Türkiye'de birden fazla yasal düzenlemeyle güvence altına alınmıştır. Ana yasal çerçeveyi oluşturan mevzuatlar şunlardır:
⚖️ 6331 Sayılı Kanun
İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu — Madde 6: İşveren, işyeri hekimi görevlendirmekle yükümlüdür. Kanun tüm sektörleri ve çalışan sayısından bağımsız tüm işyerlerini kapsar.
📜 İşyeri Hekimi Yönetmeliği
İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik; nitelikler, eğitim gereklilikleri, görev tanımları ve çalışma sürelerini düzenler.
🏢 İSG Hizmetleri Yönetmeliği
OSGB'ler aracılığıyla işyeri hekimi hizmeti alınmasına ilişkin usul ve esasları belirler.
👔 İşveren Yükümlülükleri
İşverenlerce Yürütülecek İSG Hizmetlerine İlişkin Yönetmelik; 10'dan az çalışanı olan az tehlikeli işyerlerinde işverenin İSG hizmetini bizzat üstlenmesine olanak tanır.
İşyeri Hekimi Kimdir?
İşyeri hekimi, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş, iş sağlığı alanında özel eğitim almış ve İşyeri Hekimliği Sertifikası sahibi olan tıp doktorudur. Koruyucu hekimlik ilkeleriyle çalışma ortamındaki sağlık risklerini tespit eden, önleyici tedbirler geliştiren ve çalışanların sağlık gözetimini yürüten bir uzmandır.
İşyeri hekimi, tedavi edici hekimlikten farklı olarak proaktif ve önleyici bir yaklaşım benimser. Hastalık oluştuktan sonra tedavi etmek yerine, meslek hastalıklarının ve iş kazalarının ortaya çıkmadan önlenmesini hedefler.
İşyeri Hekimi ile Aile Hekimi Arasındaki Farklar
İşyeri Hekiminin Görev ve Sorumlulukları
İşyeri hekiminin görevleri, ilgili yönetmelik kapsamında üç ana başlık altında toplanmaktadır:
🔍 Rehberlik ve Danışmanlık
Risk değerlendirmesine katılım, çalışma ortamı gözetimi, işverene yazılı önerilerde bulunma, iş kazası sonrası kök neden analizi yapma.
🩺 Sağlık Gözetimi
İşe giriş muayeneleri, periyodik sağlık kontrolleri, meslek hastalığı taramaları, işe dönüş muayeneleri, özel risk grubu takibi.
📚 Eğitim ve Bilgilendirme
İSG eğitimlerinin sağlık bölümünü vermek, ilk yardım eğitimi koordinasyonu, hijyen bilgilendirmesi, stres yönetimi.
Detaylı Görev Listesi
- İş güvenliği uzmanı ile birlikte risk değerlendirmesi çalışmalarına katılmak
- Çalışma ortamının hijyen koşullarını ve ergonomik düzenini düzenli olarak gözlemlemek
- Gürültü, toz, kimyasal maruziyet gibi fiziksel/kimyasal etmenlere karşı ortam ölçümleri talep etmek
- İşe giriş, periyodik ve işe dönüş sağlık muayenelerini gerçekleştirmek
- Meslek hastalığı şüphesi olan vakaları ilgili sağlık kuruluşlarına sevk etmek
- Çalışanların sağlık dosyalarını gizlilik ilkesine uygun tutmak ve saklamak
- İSG kuruluna üye olarak katılmak ve sağlık konularında görüş bildirmek
- Acil durum planlarının sağlık boyutunu hazırlamak ve ilk yardım ekiplerini koordine etmek
- Bulaşıcı hastalık risklerinde izolasyon ve önleme protokolleri oluşturmak
- Çalışma saatleri, vardiya düzeni ve dinlenme süreleri konusunda işverene tavsiyelerde bulunmak
Atanma Koşulları ve Sertifikasyon
İşyeri hekimi olabilmek için belirli şartların yerine getirilmesi gerekmektedir:
1️⃣ Tıp Fakültesi Mezuniyeti
Türkiye'de veya yurt dışında (denkliği onaylanmış) bir tıp fakültesinden mezun olmak temel koşuldur.
2️⃣ İşyeri Hekimliği Eğitimi
Bakanlıkça yetkilendirilmiş eğitim kurumlarında en az 180 saatlik (teorik + uygulamalı) işyeri hekimliği eğitim programını tamamlamak.
3️⃣ Sertifika Sınavı
ÖSYM tarafından yapılan İşyeri Hekimliği Sertifika Sınavında başarılı olmak ve sertifika almaya hak kazanmak.
4️⃣ Bakanlık Yetki Belgesi
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'ndan İşyeri Hekimliği Yetki Belgesi almak. Bu belge 5 yılda bir yenileme eğitimiyle güncellenir.
Çalışma Süreleri ve Hesaplama
İşyeri hekiminin çalışma süreleri, işyerinin tehlike sınıfı ve çalışan sayısına göre belirlenir. Aşağıdaki tabloda güncel çalışma süreleri yer almaktadır:
| Tehlike Sınıfı | Çalışan Başına Süre | Örnek (50 çalışan) | Örnek (250 çalışan) |
|---|---|---|---|
| Az Tehlikeli | Yılda en az 25 dakika | ~21 saat/yıl | ~104 saat/yıl |
| Tehlikeli | Yılda en az 30 dakika | ~25 saat/yıl | ~125 saat/yıl |
| Çok Tehlikeli | Yılda en az 40 dakika | ~33 saat/yıl | ~167 saat/yıl |
Tam zamanlı görevlendirme: 2.000'den fazla çalışanı olan çok tehlikeli, 3.000'den fazla çalışanı olan tehlikeli ve 5.000'den fazla çalışanı olan az tehlikeli sınıftaki işyerlerinde işyeri hekimi tam zamanlı olarak istihdam edilmelidir.
Sağlık Gözetimi ve Periyodik Muayeneler
İşyeri hekiminin en kritik görevlerinden biri, çalışanların sağlık gözetimini sistematik bir şekilde yürütmektir. Muayene türleri ve periyotları şöyledir:
| Muayene Türü | Ne Zaman Yapılır? | Amaç |
|---|---|---|
| İşe Giriş Muayenesi | İşe başlamadan önce | Çalışanın yapacağı işe fiziksel ve ruhsal uygunluğunu değerlendirmek |
| Periyodik Muayene | Az tehlikeli: 5 yılda bir Tehlikeli: 3 yılda bir Çok tehlikeli: Yılda bir | Sağlık durumunun düzenli takibi, meslek hastalığı erken teşhisi |
| İşe Dönüş Muayenesi | Uzun süreli hastalık/kaza sonrası | Çalışanın işe dönüş yapacak durumda olup olmadığını belirlemek |
| İş Değişikliği Muayenesi | Görev/pozisyon değiştiğinde | Yeni iş koşullarına uygunluk kontrolü |
| Ayrılış Muayenesi | İşten ayrılırken (isteğe bağlı) | Mevcut sağlık durumunun kayıt altına alınması |
Özel Risk Gruplarının Takibi
İşyeri hekimi, aşağıdaki özel gruplara yönelik ek sağlık gözetimi protokolleri uygulamakla yükümlüdür:
🤰 Hamile Çalışanlar
İş uygunluk değerlendirmesi, zararlı madde maruziyetinden koruma.
👶 Genç Çalışanlar
18 yaş altı çalışanların fiziksel gelişim takibi.
♿ Engelli Çalışanlar
İş ortamının engel durumuna uygun düzenlenmesi.
⏰ Gece Vardiyası
Gece çalışanlarının 2 yılda bir sağlık kontrolü.
İşyeri Hekiminin İşletmeye Katkıları
İşyeri hekimi, sadece yasal bir zorunluluk değil, aynı zamanda işletmenin sürdürülebilir başarısına doğrudan katkı sağlayan stratejik bir yatırımdır. İşte somut faydalar:
📉 İş Kazalarının Düşmesi
Proaktif risk değerlendirmesi ve sağlık gözetimi sayesinde iş kazaları ve meslek hastalıkları oranı önemli ölçüde azalır. İSG yatırımlarının geri dönüş oranı (ROI) araştırmalara göre 1:3 ile 1:6 arasında değişmektedir.
💰 Maliyet Tasarrufu
İş kazası tazminatları, SGK prim artışları, üretim kayıpları ve hukuki masrafların önlenmesi yoluyla doğrudan ve dolaylı maliyet tasarrufu sağlanır.
📈 Verimlilik Artışı
Sağlıklı çalışanlar daha üretken olur. Devamsızlık oranları düşer, iş motivasyonu ve bağlılık artar. Ergonomik iyileştirmeler iş performansını doğrudan yükseltir.
🛡️ Yasal Uyumluluk
İdari para cezalarından korunma, SGK denetimlerine hazırlık, iş müfettişliği raporlarında olumlu değerlendirme ve kurumsal itibarın güçlenmesi.
OSGB ile İşyeri Hekimi Hizmeti
İşverenler, işyeri hekimi görevlendirmesini iki şekilde yapabilir: doğrudan istihdam veya OSGB (Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi) aracılığıyla hizmet alımı. Özellikle KOBİ'ler için OSGB modeli hem ekonomik hem de pratik avantajlar sunar.
🏢 Profesyonel Kadro
Artı Danışmanlık OSGB kadrosunda yer alan deneyimli işyeri hekimleri, sektörel uzmanlıklarıyla işletmenize özel çözümler sunar.
🔄 Entegre Hizmet
İşyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personeli koordineli çalışarak bütünleşik İSG yönetimi sağlar.
📋 Yasal Takip
Mevzuat değişiklikleri, eğitim takvimleri, muayene periyotları ve kayıt yükümlülükleri profesyonel ekibimiz tarafından takip edilir.
Yaptırımlar ve İdari Cezalar
İşyeri hekimi görevlendirme yükümlülüğünü yerine getirmeyen işverenler, 6331 sayılı Kanun'un 26. maddesi uyarınca ciddi yaptırımlarla karşılaşır:
| İhlal Türü | 2026 Ceza Tutarı | Tekrar Durumu |
|---|---|---|
| İşyeri hekimi görevlendirmemek | Her ay için ayrı ayrı idari para cezası | Her ay için tekrarlanır |
| Çalışma süresinin eksik uygulanması | Yükümlülüğe uygun hale getirilinceye kadar ceza devam eder | Sürekli |
| Sağlık gözetimi yapılmaması | Her çalışan için ayrı ayrı ceza uygulanır | Her çalışan başına |
| Sağlık kayıtlarının tutulmaması | İdari para cezası + hukuki sorumluluk | Tespit başına |
| İSG Katip'e bildirim yapmama | Görevlendirme geçersiz sayılır, ceza uygulanır | Her tespit için |
İşyeri Hekimi Hakkında Sık Sorulan Sorular
İşyeri hekimi görevlendirmek hangi işyerleri için zorunludur?
6331 sayılı Kanun kapsamında, çalışan sayısına bakılmaksızın tüm işyerleri işyeri hekimi görevlendirmekle yükümlüdür. Tek çalışanlı bir işyeri bile bu yükümlülüğe tabidir. Kamu ve özel sektör ayrımı yapılmaz.
İşyeri hekimi yerine aile hekimine gidilebilir mi?
Hayır. İşyeri hekimliği, aile hekimliğinden farklı bir uzmanlık alanıdır. İşe giriş ve periyodik muayeneler yalnızca işyeri hekimi sertifikasına sahip hekimler tarafından yapılabilir. Aile hekimi raporu bu gereksinimi karşılamaz.
İşyeri hekimini kim seçer?
İşyeri hekimini işveren seçer ve görevlendirir. Bu görevlendirme doğrudan istihdam yoluyla veya Artı Danışmanlık gibi yetkili bir OSGB aracılığıyla yapılabilir. Görevlendirme İSG Katip sistemi üzerinden bildirilmelidir.
İşyeri hekimi işyerinde sürekli bulunmak zorunda mıdır?
Hayır. İşyeri hekimi, tehlike sınıfı ve çalışan sayısına göre belirlenen minimum çalışma süresi kadar işyerinde bulunur. Tam zamanlı çalışma ancak belirli çalışan sayısı eşiklerinin (2.000, 3.000 veya 5.000) aşılması durumunda zorunludur.
Periyodik muayene masraflarını kim karşılar?
Tüm sağlık gözetimi masrafları işveren tarafından karşılanır. Çalışanlardan herhangi bir ücret talep edilemez. Bu masraflar arasında muayene, laboratuvar testleri, röntgen ve diğer tetkikler yer alır.
İşyeri hekimi sertifikası kaç yılda bir yenilenir?
İşyeri hekimliği yetki belgesi 5 yılda bir yenilenir. Yenileme için belirlenen saat kadar yenileme eğitimi alınması ve Bakanlık onayı gerekmektedir. Süresi dolan belgelerle hekimlik yapılamaz.
İşyeri hekimi hangi durumlarda işi durdurabilir?
İşyeri hekimi doğrudan iş durdurma yetkisine sahip değildir, ancak çalışanların sağlığını ciddi şekilde tehlikeye atan bir durum tespit ettiğinde işverene yazılı olarak bildirimde bulunur. İşverenin gerekli önlemleri almaması durumunda konu İSG kuruluna ve gerekirse Bakanlığa bildirilebilir.
İşletmeniz İçin Profesyonel İşyeri Hekimi Hizmeti
Artı Danışmanlık OSGB olarak, deneyimli işyeri hekimleri ile sağlık gözetimi, periyodik muayene ve İSG eğitim hizmetlerini eksiksiz sunuyoruz.
Hemen İletişime Geçin →