Emredici iş güvenliği levhaları mavidir. Daire biçimindedir, mavi zemin üzerine beyaz piktogram taşır ve mavi kısımlar işaret alanının en az yüzde 50'sini kaplar. Baret tak, gözlük kullan, eldiven giy gibi uyulması zorunlu davranışları belirtir. Bu kural, 11 Eylül 2013 tarihli ve 28762 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliği'nin Ek-2 bölümünde tanımlanmıştır. Aşağıdaki tabloda beş işaret grubunun renk, şekil ve anlam karşılıklarını bir arada bulacaksınız.
İş güvenliği levhalarının renkleri ve anlamları nelerdir?
Yönetmelik, güvenlik rengi kullanılan bütün işaretler için tek bir anlam tablosu belirler. Aşağıdaki tablo bu resmî karşılıkları verir.
| Renk | Anlamı veya amacı | Talimat ve bilgi |
|---|---|---|
| Kırmızı | Yasak işareti | Tehlikeli hareket veya davranış |
| Kırmızı | Tehlike alarmı | Dur, kapat, düzeneği acil durdur, tahliye et |
| Kırmızı | Yangınla mücadele ekipmanı | Ekipmanların yerinin gösterilmesi ve tanımlanması |
| Sarı | Uyarı işareti | Dikkatli ol, önlem al, kontrol et |
| Mavi | Zorunluluk işareti | Özel bir davranış ya da eylem, kişisel koruyucu donanım kullan |
| Yeşil | Acil çıkış, ilk yardım işareti | Kapılar, çıkış yerleri ve yolları, ekipman, tesisler |
| Yeşil | Tehlike yok | Normale dön |
Mavi renk, yalnızca dairevi bir şekil içinde kullanıldığında emniyet rengi sayılır. Parlak turuncu ise emniyet işaretleri dışında sarı yerine kullanılabilir. Floresan özellikli bu renk, doğal görüş şartlarının zayıf olduğu yerlerde daha dikkat çekicidir.
| İşaret grubu | Şekil | Zemin ve piktogram | Asgari renk oranı |
|---|---|---|---|
| Yasaklayıcı işaret | Daire | Beyaz zemin, siyah piktogram, kırmızı çerçeve ve çapraz çizgi | Kırmızı kısımlar en az %35 |
| Uyarı işareti | Üçgen | Sarı zemin, siyah piktogram, siyah çerçeve | Sarı kısımlar en az %50 |
| Emredici işaret | Daire | Mavi zemin, beyaz piktogram | Mavi kısımlar en az %50 |
| Acil çıkış ve ilk yardım | Dikdörtgen veya kare | Yeşil zemin, beyaz piktogram | Yeşil kısımlar en az %50 |
| Yangınla mücadele | Dikdörtgen veya kare | Kırmızı zemin, beyaz piktogram | Kırmızı kısımlar en az %50 |
Emredici işaretler hangi renktir ve nerede kullanılır?
Emredici işaret, uyulması zorunlu bir davranışı belirleyen işarettir. Rengi mavidir, şekli dairedir ve piktogram beyazdır. Mavi kısımlar işaret alanının en az yüzde 50'sini kaplamak zorundadır.
Yönetmelikte sayılan emredici işaretler şunlardır:
- Gözlük kullan
- Baret tak
- Eldiven giy
- Maske kullan
- İş ayakkabısı giy
- Yaya yolunu kullan
- Koruyucu elbise giy
- Yüz siperi kullan
- Emniyet kemeri kullan
- Kulak koruyucu tak
- Genel emredici işaret, gerektiğinde başka bir işaretle birlikte kullanılır
Bu işaretler bir tavsiye değil, talimattır. İşveren yalnızca levhayı asmakla yükümlü değildir. Yönetmeliğin 6. maddesi, işaretlerin anlamları ve gerektirdiği davranış biçimleri konusunda çalışanların eğitim almasını da şart koşar. İşaret asılıp eğitim verilmediğinde yükümlülük tamamlanmış sayılmaz.
Kişisel koruyucu donanım seçimiyle ilgili ayrıntılar için el aletlerinde kullanılan koruyucu donanım ve iş ayakkabısı seçim kriterleri yazılarımıza bakabilirsiniz.
Yasaklayıcı işaretler hangi renk ve şekilde olur?
Yasak işareti, tehlikeye neden olabilecek veya tehlikeye maruz bırakabilecek bir davranışı yasaklar. Daire biçimindedir. Zemin beyaz, piktogram siyahtır. Kırmızı çerçeve ve kırmızı çapraz çizgi bulunur. Kırmızı kısımlar işaret alanının en az yüzde 35'ini kaplar.
Yönetmelikte sayılan yasak işaretleri: sigara içilmez, sigara içmek ve açık alev kullanmak yasaktır, yaya giremez, suyla söndürmek yasaktır, içilmez, yetkisiz kimse giremez, iş makinası giremez, dokunma.
Uyarı işaretleri hangi renktir?
Uyarı işareti, bir tehlike kaynağı veya tehlike hakkında uyarıda bulunur. Üçgen şeklindedir. Sarı zemin üzerine siyah piktogram ve siyah çerçeve taşır. Sarı kısımlar işaret alanının en az yüzde 50'sini kaplar.
Yönetmelikte sayılan uyarı işaretleri arasında parlayıcı madde veya yüksek ısı, patlayıcı madde, toksik madde, aşındırıcı madde, radyoaktif madde, asılı yük, iş makinası, elektrik tehlikesi, genel tehlike, lazer ışını, oksitleyici madde, iyonlaştırıcı olmayan radyasyon, kuvvetli manyetik alan, engel, düşme tehlikesi, biyolojik risk, düşük sıcaklık ile zararlı veya tahriş edici madde bulunur.
Acil çıkış ve ilk yardım işaretleri hangi renktir?
Acil çıkış ve ilk yardım işaretleri yeşildir. Dikdörtgen veya kare biçimindedir, yeşil zemin üzerine beyaz piktogram taşır ve yeşil kısımlar işaret alanının en az yüzde 50'sini kaplar.
Bu gruptaki işaretler: acil çıkış ve kaçış yolu, yön gösteren yardımcı bilgi işaretleri, ilk yardım, sedye, güvenlik duşu, göz duşu, acil yardım ve ilk yardım telefonu.
Acil çıkış işaretlemesi, acil durum planının ayrılmaz parçasıdır. Tahliye tatbikatı ve kaçış yolu planlaması için acil durum yönetimi sayfamızı, ilk yardım ekibi yükümlülükleri için ilk yardım eğitimi sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Yangınla mücadele işaretleri hangi renktir?
Yangınla mücadele işaretleri kırmızıdır. Dikdörtgen veya kare biçimindedir, kırmızı zemin üzerine beyaz piktogram taşır ve kırmızı kısımlar işaret alanının en az yüzde 50'sini kaplar. Bu gruba yangın hortumu, yangın merdiveni, yangın söndürme cihazı ve acil yangın telefonu işaretleri girer.
Söndürücü kontrolünün nasıl yapıldığını yangın söndürme tüpü kontrolü yazımızda adım adım anlattık.
İşaret levhaları nereye ve nasıl asılır?
Yönetmelik yerleştirme kurallarını da belirler. İşaret levhaları özel bir tehlike olan yerlerin ve tehlikeli cisimlerin hemen yakınına, genel tehlike olan yerlerin ise girişine konur. Engeller dikkate alınarak görüş seviyesine uygun yükseklik ve konumda, iyi aydınlatılmış, erişimi kolay ve görünür şekilde yerleştirilir.
Doğal ışığın zayıf olduğu yerlerde floresan renkler, reflektör malzeme veya yapay aydınlatma kullanılır. Levhalar kullanıldıkları ortama uygun, darbeye ve hava koşullarına dayanıklı malzemeden yapılır.
- Çok sayıda işaret birbirine çok yakın yerleştirilmez.
- Karıştırılma ihtimali olan iki ışıklı işaret aynı anda kullanılmaz.
- Birden fazla sesli sinyal aynı anda kullanılmaz.
- Çok fazla ortam gürültüsü olan yerlerde sesli sinyal kullanılmaz.
- İşaretin gösterdiği durum ortadan kalktığında levha da kaldırılır.
Ayrıca işaretler ve sinyal aygıtları düzenli aralıklarla temizlenir, kontrol ve bakımı yapılır, gerektiğinde değiştirilir. Enerjiyle çalışan işaretlerin enerji kesintisinde yedek kaynakla derhal çalışması sağlanır.
İşaret levhası kullanmak zorunlu mu?
Yönetmeliğin 5. maddesi yükümlülüğü risk değerlendirmesine bağlar. İşveren, risk değerlendirmesi sonuçlarına göre işyerindeki riskler ortadan kaldırılamadığında veya toplu korumaya yönelik teknikler ile yeterince azaltılamadığında sağlık ve güvenlik işaretlerini bulundurur ve uygun yerlerde kullanılmasını sağlar.
Bu sıralama önemlidir. İşaret levhası, riski ortadan kaldırmanın yerine geçmez. Önce tehlike giderilir, giderilemiyorsa toplu koruma uygulanır, artık risk kaldığında işaretleme devreye girer. Doğru sıralamayı risk değerlendirmesi rehberimizde ayrıntılı anlattık.
En çok karıştırılan noktalar
Mavi her zaman emniyet rengi değildir
Mavi, yalnızca dairevi bir şekil içinde kullanıldığında emniyet rengi kabul edilir. Kare bir mavi levha bilgilendirme işareti olabilir.
Uyarı üçgen, emredici dairedir
Sarı üçgen tehlikeyi haber verir, mavi daire davranış talimatı verir. Şekil değiştiğinde anlam da değişir.
Yeşil yalnızca çıkış değildir
Yeşil aynı zamanda tehlike yok ve normale dön anlamını da taşır. İlk yardım ekipmanı da yeşil işaretle gösterilir.
İşaretlerin anlamı konusunda çalışan farkındalığını ölçmek isterseniz İSG eğitimleri kapsamında yürüttüğümüz uygulamalara bakabilirsiniz. İşyerinizin işaretleme durumunun mevzuata uygunluğunu OSGB hizmetlerimiz kapsamında yerinde değerlendiriyoruz.
Profesyonel Destek Alın
İş güvenliği ve sağlığı konusunda uzman desteğine mi ihtiyacınız var? Artı Danışmanlık olarak yanınızdayız.
Bize Ulaşın →
