OSGB Nedir? Ortak Sağlık Güvenlik Birimi Hizmetleri

OSGB (Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi), 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında işverenlere iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve diğer sağlık personeli hizmeti sunan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilen kuruluşlardır. İşletmelerin yasal yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirmesini sağlayan OSGB'ler, Türkiye'deki iş sağlığı ve güvenliği sisteminin temel taşlarından biridir.

Bu rehberde OSGB nedir, nasıl çalışır, hangi hizmetleri verir, işverenlerin yükümlülükleri nelerdir ve doğru OSGB nasıl seçilir sorularını 2026 güncel mevzuatı ışığında detaylı olarak ele alıyoruz.

1. OSGB Nedir? Tanım ve Yasal Dayanak

OSGB, açılımı Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi olan, iş sağlığı ve güvenliği alanında profesyonel hizmet sunmak üzere Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş özel kuruluşlardır. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 6. maddesi, işverenlere iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve diğer sağlık personeli görevlendirme zorunluluğu getirmektedir.

Her işletmenin bu uzmanları bünyesinde tam zamanlı istihdam etmesi ekonomik açıdan mümkün olmayabilir. İşte bu noktada OSGB'ler devreye girer ve işletmelere dış kaynak (outsourcing) modeli ile profesyonel İSG hizmeti sunar.

OSGB'nin Kısa Tarihçesi

Türkiye'de iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin dışarıdan temin edilmesi uygulaması 2003 yılında 4857 sayılı İş Kanunu ile başlamıştır. Ancak kapsamlı bir düzenleme 2012 yılında 6331 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesiyle gerçekleşmiştir. Bu kanun ile birlikte OSGB kavramı yasal zemine oturtulmuş ve tüm işyerlerini kapsayacak şekilde genişletilmiştir.

2. OSGB'nin Görev ve Sorumlulukları

OSGB'ler, işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ve sürdürülmesi için geniş kapsamlı hizmetler sunar. Bu görevler mevzuat tarafından net olarak tanımlanmıştır:

3. OSGB Hizmetlerinin Kapsamı

OSGB'ler tarafından sunulan hizmetler, işyerinin tehlike sınıfı, çalışan sayısı ve faaliyet alanına göre farklılık gösterir. Temel hizmet kalemleri şunlardır:

3.1 İş Güvenliği Uzmanı Hizmeti

OSGB bünyesindeki iş güvenliği uzmanları, işyerini düzenli olarak ziyaret ederek tehlike ve riskleri değerlendirir, güvenlik önlemlerini denetler ve işverene yazılı önerilerde bulunur. Uzmanlar mevzuat gereği A, B veya C sınıfı belgeye sahip olmalıdır ve işyerinin tehlike sınıfına uygun belge düzeyinde görevlendirilir.

3.2 İşyeri Hekimi Hizmeti

İşyeri hekimleri, çalışanların sağlık gözetimini üstlenir. İşe giriş muayeneleri, periyodik sağlık kontrolleri, portör muayeneleri ve meslek hastalığı taramaları bu hizmetin kapsamındadır. Hekim ayrıca işyerindeki sağlık risklerini değerlendirerek koruyucu sağlık tedbirleri önerir.

3.3 Diğer Sağlık Personeli Hizmeti

10 ve üzeri çalışanı olan çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde diğer sağlık personeli (hemşire veya sağlık memuru) görevlendirilmesi zorunludur. Bu personel, ilk yardım hizmetleri ve sağlık gözetimi süreçlerinde hekime destek sağlar.

3.4 Ortam Ölçüm ve Analiz Hizmetleri

İşyerinde gürültü, toz, kimyasal maruziyet, aydınlatma ve termal konfor gibi parametrelerin ölçülmesi ve raporlanması OSGB hizmetleri kapsamında gerçekleştirilir. Bu ölçümler risk değerlendirmesinin temel girdilerinden biridir.

4. OSGB Hizmeti Almak Zorunda Olan İşyerleri

6331 sayılı Kanun'a göre bir ve daha fazla çalışanı bulunan tüm işyerleri iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yerine getirmekle yükümlüdür. Bu yükümlülük işyerinin tehlike sınıfı ve çalışan sayısına bakılmaksızın geçerlidir.

5. Doğru OSGB Nasıl Seçilir?

Doğru OSGB seçimi, işletmenizin iş sağlığı ve güvenliği performansını doğrudan etkiler. Seçim yaparken dikkat etmeniz gereken kriterleri aşağıda sıralıyoruz:

1. Bakanlık Yetki Belgesini Kontrol Edin: OSGB'nin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'ndan geçerli yetki belgesine sahip olduğunu doğrulayın. Yetki belgesi olmayan firmalardan hizmet almak yasalara aykırıdır.
2. Uzman Kadroyu Araştırın: İş güvenliği uzmanlarının sınıf belgelerini (A, B, C) ve işyeri hekimlerinin uzmanlık alanlarını inceleyin. Sektörünüze uygun deneyime sahip profesyoneller tercih edin.
3. Referansları İnceleyin: Aynı sektörde hizmet verdiği diğer işletmelerin memnuniyet düzeyini araştırın. Sektörel deneyim, hizmet kalitesinin en önemli göstergelerinden biridir.
4. Hizmet Kapsamını Netleştirin: Sözleşmede hangi hizmetlerin dahil olduğunu, ek hizmetlerin fiyatlandırmasını ve acil durumlarda erişilebilirliği detaylı şekilde belirleyin.
5. Teknolojik Altyapıyı Değerlendirin: İSG-KATİP entegrasyonu, online eğitim platformu, dijital raporlama ve mobil erişim gibi teknolojik imkânları sorgulayın.
6. Fiyat-Performans Dengesini Gözetin: En ucuz OSGB her zaman en iyi tercih değildir. Fiyat kıyaslaması yaparken hizmet kalitesi ve kapsamı birlikte değerlendirilmelidir.

6. OSGB Mevzuatı ve Yönetmelikler

OSGB'lerin faaliyet gösterdiği yasal çerçeve birden fazla mevzuat tarafından şekillendirilir. İşverenlerin ve OSGB'lerin uyması gereken temel düzenlemeler şunlardır:

7. OSGB ve İSG-KATİP İlişkisi

İSG-KATİP, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin kayıt altına alınması için geliştirdiği elektronik bilgi yönetim sistemidir. OSGB'ler ve işverenler arasındaki tüm sözleşme süreçleri bu sistem üzerinden yürütülür.

İSG-KATİP'te OSGB Süreçleri

• Sözleşme Kaydı: OSGB ile işveren arasındaki hizmet sözleşmesi İSG-KATİP'e kaydedilir.
• İşveren Onayı: İşveren, e-Devlet üzerinden sözleşmeyi onaylar.
• Görevlendirme Bildirimi: Hangi uzman ve hekimin hangi işyerinde görevlendirildiği sisteme işlenir.
• Çalışma Süreleri: Uzman ve hekimlerin aylık çalışma süreleri kayıt altına alınır.
• Eğitim Kayıtları: Verilen İSG eğitimleri ve katılımcı bilgileri sisteme girilir.

İSG-KATİP hakkında detaylı bilgi için İSG-KATİP Nedir? Kapsamlı Rehberimizi inceleyebilirsiniz.

8. Tehlike Sınıfları ve OSGB Hizmet Süreleri

İşyerlerinin tehlike sınıfı, OSGB tarafından sunulacak hizmetin süresini ve kapsamını doğrudan belirler. Tehlike sınıfları az tehlikeli, tehlikeli ve çok tehlikeli olmak üzere üçe ayrılır.

9. OSGB Hizmeti Almayan İşverenlere Uygulanan Cezalar

İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yerine getirmeyen işverenlere 6331 sayılı Kanun'un 26. maddesi gereğince idari para cezaları uygulanır. 2026 yılı güncel ceza tutarları şu şekildedir:

10. İş Güvenliği Uzmanının OSGB'deki Rolü

OSGB bünyesinde görev yapan iş güvenliği uzmanları, işyerlerinin güvenliğinden birinci derecede sorumlu profesyonellerdir. Uzmanlar A, B ve C olmak üzere üç sınıfa ayrılır:

İş Güvenliği Uzmanının Temel Görevleri

• İşyerinde tehlike ve riskleri tespit etmek, risk değerlendirmesi yapmak
• İşyerini düzenli olarak denetlemek ve güvenlik ihlallerini raporlamak
• Çalışanlara İSG eğitimleri vermek veya eğitim organizasyonu yapmak
• Acil durum planları hazırlamak ve tatbikatları yönetmek
• İş kazası ve meslek hastalıklarının nedenlerini araştırmak, tekrarını önlemeye yönelik tedbirler önermek
• İSG ile ilgili yasal belge ve kayıtları düzenlemek
• Kişisel koruyucu donanım (KKD) seçimi konusunda işverene danışmanlık yapmak

11. İşyeri Hekiminin OSGB'deki Rolü

İşyeri hekimleri, çalışanların sağlık gözetimini yürüten ve işyerindeki sağlık risklerini değerlendiren tıp doktorlarıdır. OSGB bünyesinde görev yapan hekimler, işyeri hekimliği eğitim programını tamamlamış ve Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş olmalıdır.

İşyeri Hekiminin Temel Görevleri

• İşe Giriş Muayenesi: Her yeni çalışana işe başlamadan önce sağlık muayenesi yapılması
• Periyodik Muayene: Çalışanların düzenli aralıklarla sağlık kontrolünden geçirilmesi
• Portör Muayenesi: Gıda sektöründe çalışanların hijyen muayeneleri
• Meslek Hastalığı Taraması: Maruz kalınan risklere göre özel sağlık taramalarının yapılması
• İşe Dönüş Muayenesi: Uzun süreli hastalık sonrası çalışanın işe uygunluğunun değerlendirilmesi
• Sağlık Raporlama: Yıllık sağlık raporu, istatistikler ve çalışan sağlık dosyalarının tutulması

12. OSGB Üzerinden Verilen İSG Eğitimleri

OSGB'lerin en önemli hizmetlerinden biri çalışanlara yönelik iş sağlığı ve güvenliği eğitimleridir. Bu eğitimler mevzuat gereği zorunludur ve tehlike sınıfına göre belirli sürelerde tekrarlanmalıdır.

Eğitim Konuları

OSGB'ler tarafından verilen temel İSG eğitimleri şu konuları kapsar:

• Genel İSG kuralları ve yasal mevzuat bilgisi
• İş kazaları ve meslek hastalıklarının sebepleri ve korunma yolları
• Risk değerlendirmesi ve güvenli çalışma yöntemleri
• Kişisel koruyucu donanım kullanımı
• İlk yardım bilgisi
• Yangın güvenliği ve acil durum prosedürleri
• Kimyasal madde güvenliği (ilgili sektörler için)
• Yüksekte çalışma, elektrik güvenliği gibi özel eğitimler

13. OSGB ve Risk Değerlendirmesi

Risk değerlendirmesi, OSGB'lerin işyerlerine sunduğu en kritik hizmetlerden biridir. 6331 sayılı Kanun gereği her işyerinde risk değerlendirmesi yapılması zorunludur. OSGB bünyesindeki uzmanlar tarafından gerçekleştirilen risk değerlendirmesi süreci şu adımlardan oluşur:

1. Tehlikelerin Belirlenmesi: İşyerindeki tüm fiziksel, kimyasal, biyolojik, ergonomik ve psikososyal tehlikeler tespit edilir.
2. Risklerin Değerlendirilmesi: Her tehlikenin gerçekleşme olasılığı ve potansiyel şiddeti analiz edilerek risk seviyesi belirlenir.
3. Kontrol Tedbirlerinin Planlanması: Risk seviyesine göre öncelikli tedbirler planlanır. Tehlikenin kaynağında yok edilmesi en ideal yaklaşımdır.
4. Uygulama ve Takip: Planlanan tedbirlerin uygulanması takip edilir ve etkinliği değerlendirilir.
5. Gözden Geçirme: Risk değerlendirmesi belirli periyotlarla güncellenir. İş kazası, meslek hastalığı veya işyeri koşullarında değişiklik olması halinde derhal yenilenir.

14. Artı Danışmanlık OSGB Hizmetleri

Artı Danışmanlık, İstanbul merkezli olarak Türkiye genelinde OSGB ve iş sağlığı güvenliği danışmanlığı hizmeti sunan köklü bir kuruluştur. Deneyimli kadromuz ve kapsamlı hizmet anlayışımızla işletmenizin tüm İSG yükümlülüklerini profesyonelce yönetiyoruz.

15. Sık Sorulan Sorular (SSS)