24 Mart 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle, Kıyı Tesislerine Yeşil Liman Sertifikası Düzenlenmesi Hakkında Yönetmelik önemli ölçüde güncellendi. Yapılan değişiklikler, Yeşil Liman Sertifikasını yalnızca çevresel bir prestij unsuru olmaktan çıkararak bazı tesisler bakımından zorunlu, takvime bağlı ve yaptırımla desteklenen bir düzenleme alanına taşıdı.
Bu nedenle düzenleme, özellikle liman yatırımı planlayan, kapasite artırımı hedefleyen veya yüksek hacimli yolcu/yük elleçleyen kıyı tesisleri bakımından yakından takip edilmelidir.
Kimleri İlgilendiriyor?
Düzenleme, artık açık biçimde:
- Yeşil Liman Sertifikası almak isteyen kıyı tesislerini,
- Yeşil Liman Sertifikası almak zorunda olan kıyı tesislerini
kapsıyor. Özellikle aşağıdaki tesisler için değişiklikler kritik önem taşıyor:
- Yeni inşa edilecek ve ISPS kapsamına girecek kıyı tesisleri
- Toplam alanını dörtte birden fazla genişletecek kıyı tesisleri
- Bir takvim yılında ortalama olarak yüksek hacimde kruvaziyer gemi kabul eden veya konteyner elleçleyen kıyı tesisleri
- Yeşil Liman Sertifikası başvurusu yapmayı planlayan tesisler
Değişiklikle Öne Çıkan Başlıklar
1) Zorunlu Sertifika Kapsamı İlk Kez Somut Eşiklerle Tanımlandı
Yönetmeliğe eklenen yeni hükümle, bazı kıyı tesisleri için Yeşil Liman Sertifikası artık zorunlu hale getirildi. Zorunluluk kapsamına giren başlıca durumlar:
| Durum | Zorunluluk Tarihi |
|---|---|
| ISPS kapsamındaki bir kıyı tesisinin toplam alanını dörtte birden fazla genişletmesi | Düzenlemenin yayım tarihinden itibaren |
| ISPS kapsamına girecek yeni kıyı tesislerinin inşa edilmesi | Düzenlemenin yayım tarihinden itibaren |
| Son 3 yıl ortalamasına göre 100+ kruvaziyer gemi yanaşan kıyı tesisleri | 31 Aralık 2028 |
| Son 3 yıl ortalamasına göre 100.000+ TEU konteyner elleçleyen kıyı tesisleri | 31 Aralık 2030 |
Ayrıca, başlangıçta bu eşiklere ulaşmayan ancak sonradan ulaşan tesisler için de yükümlülük, kapasiteye ulaşılan yılı izleyen yılın sonunda başlıyor.
Özetle: Belirli büyüklüğe ulaşan veya büyüme planı olan kıyı tesisleri için Yeşil Liman Sertifikası artık ileriye dönük bir tercih değil, planlanması gereken bir mevzuat yükümlülüğü niteliği taşıyor.
2) İmar ve İzin Süreçlerine Doğrudan Etki Edecek Yeni Şartlar Getirildi
Yeni düzenleme, sertifika zorunluluğunu yalnızca çevresel uyum alanında bırakmıyor; imar planı ve işletme izin süreçlerine de bağlıyor. Buna göre:
- Zorunluluk kapsamındaki yeni tesisler ve genişleme projeleri için yapılacak imar planı tekliflerinde, plan notlarında “Yeşil Liman Sertifikası başvurusu yapılacaktır” ibaresi aranacak.
- Zorunlu sertifika kapsamında olan yeni kıyı tesislerine kıyı tesisi işletme izin belgesi düzenlenmeyecek.
- Genişletilecek tesislerin genişletilen alanları, işletme izin kapsamına alınmayacak.
Bu değişiklik, yatırım planlamasında çevresel uyumun artık son aşamada ele alınamayacağını; proje ve izin süreçlerinin en başından itibaren dikkate alınması gerektiğini gösteriyor.
3) Başvuru Takvimleri Netleştirildi
Yönetmelik, zorunluluk kapsamına giren tesisler için başvuru zamanlamasını da açık şekilde belirliyor:
- Yeni inşa veya genişleme kapsamında olan tesisler, imar planı kapsamındaki işlerin tamamlanmasından itibaren en geç 1 ay içinde başvurmalı.
- Kapasite eşiği nedeniyle zorunluluk kapsamına giren tesisler ise yükümlülüğün başlayacağı tarihten en az 3 ay önce başvuruda bulunmalı.
Bu nedenle, özellikle son üç yıl verileri eşik değerlere yaklaşan tesislerin bekle-gör yaklaşımı yerine erken hazırlık yapması önem taşıyor.
4) Başvuru Yapılmaması veya Reddedilmesi Halinde İdari Para Cezası Uygulanacak
Düzenlemenin en dikkat çekici başlıklarından biri, zorunlu olduğu halde sertifika başvurusu yapılmaması veya başvurunun reddedilmesi halinde uygulanacak yaptırım oldu.
İlgili zorunluluk kapsamındaki kıyı tesislerine, yükümlülüğün başladığı tarihten itibaren yanaşan her bir gemi için, geminin tesiste bulunduğu her saat başına 5.000 TL idari para cezası uygulanabilecek. Bir saatten kısa süreler de bir saat olarak sayılacak.
Ayrıca ceza tutarı için alt ve üst sınırlar belirlenmiş ve bu tutarların her yıl yeniden değerleme oranına göre artırılacağı düzenlenmiştir. Bu yönüyle değişiklik, uyumsuzluğu yalnızca idari bir eksiklik olmaktan çıkarıp, ölçülebilir mali risk haline getiriyor.
Teknik ve Çevresel Yükümlülüklerde Dikkat Çeken Yeni Unsurlar
Yönetmelik eklerinde yapılan değişikliklerle, başvuru ve denetim süreçlerinde dikkate alınacak bazı kriterler de somutlaştırıldı:
- Yat limanları ve marinalar hariç olmak üzere, ISPS kapsamındaki kıyı tesislerinde gemilere verilecek elektrik bağlantısının TS IEC/IEEE 80005 standardının ilgili bölümlerine uygun olması gerekecek.
- Kıyı tesisi adına hatıra ormanı oluşturulması veya en az 5.000 ağaçlık özel ağaçlandırma projesi yürütülmesi ve bunun belgelendirilmesi gerekecek.
- Deniz yüzeyi temizlik faaliyetlerinin: belirli bir süreç çerçevesinde planlanması, ekipman envanteri oluşturulması, faaliyetlerin raporlanması, kayıtların yıllık denetimlerde sunulacak şekilde saklanması bekleniyor.
- Tesis sınırları içinde dere ağzı çıkışı varsa, burada sınırlayıcı bariyer kullanımı zorunlu tutuluyor.
Bu değişiklikler, Yeşil Liman yaklaşımının yalnızca belge odaklı değil; ölçülebilir, raporlanabilir ve denetlenebilir çevresel uygulamalar temelinde ilerleyeceğini gösteriyor.
Kurumlar İçin Pratik Değerlendirme
Düzenleme karşısında kıyı tesisi işleticilerinin kısa vadede şu sorulara yanıt vermesi faydalı olacaktır:
- Tesis, bugün veya yakın vadede zorunlu sertifika kapsamına giriyor mu?
- Genişleme, yeni yatırım veya kapasite artışı planlarında bu yükümlülük dikkate alındı mı?
- Son üç yılın kruvaziyer ve konteyner verileri, eşik değerlere yaklaşım gösteriyor mu?
- Teknik altyapı, çevresel uygulamalar ve belge seti başvuruya hazır mı?
- Olası bir uyumsuzluk durumunda operasyon, izin ve maliyet etkileri değerlendirildi mi?
Sonuç
24 Mart 2026 tarihli değişiklik, Yeşil Liman Sertifikasını bazı kıyı tesisleri bakımından zorunlu, takvime bağlı ve yaptırımla desteklenen bir düzenleme alanına taşıdı. Özellikle yeni yatırım, alan genişletme ve yüksek hacimli elleçleme faaliyetleri bakımından mevzuat uyumu artık planlama aşamasında ele alınması gereken bir konu haline geldi.
Yeşil Liman Süreçlerinizde Yanınızdayız
Yeşil liman süreçlerinizde ve diğer tüm sürdürülebilirlik süreçlerinizde Artı Sürdürülebilirlik olarak yanınızdayız.